2 lata pracy, 64 projekty – i społeczność, która nie tylko realizowała projekty, ale wspierała się, dzieliła wiedzą i budowała partnerstwa, które zostają na dłużej. Kurs na Odporność w ścieżce dla organizacji to program oparty na wiedzy, działaniu i sieciowaniu – a konferencja była naturalnym momentem, by złapać skalę tej zmiany, posłuchać siebie nawzajem i przenieść doświadczenia dalej.
Od startu do zmiany, która zostaje
Konferencję otworzyła Agnieszka Świeczka z Fundacji Edukacja dla Demokracji, przypominając kamienie milowe programu:
- szkolenia na start, które budowały wspólny język i merytoryczny fundament,
- lokalne kampanie społeczne, otwierające społeczności na temat odporności psychicznej,
- spotkania sieciujące i szkolenia lokalne, inicjujące nowe relacje i współprace,
- wizyty studyjne, pełne inspiracji i wymiany narzędzi,
- oraz testowanie nowych, dialogowych form pracy.
„Dziś przyjrzymy się temu, co zrobiliście Wy, co zrobiliśmy My – i będziemy próbować nowych form dialogowych, bo wiecie, że lubimy rozwijać.”
Od źródła potrzeby do odwagi działania
Następnie głos zabrała Marianna Hajdukiewicz z Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Opowiedziała o początku, który wyrósł z potrzeby stworzenia bezpiecznego miejsca do wzmacniania młodych i organizacji, które im towarzyszą. Pierwszym impulsem był Fundusz Pomocowy dla Organizacji Pozarządowych – przestrzeń, która zapoczątkowała potem Kurs na Odporność.
W jej słowach mocno wybrzmiała odpowiedzialność i uważność:
„Wsparcie innych wymaga też uważności na siebie.”
A także osobista refleksja i nadzieja na dalszy transfer tego, co najcenniejsze:
„Dla mnie osobiście to był program, który otworzył wiele drzwi, okien i furtek – obfitował w wiele rozmów, analiz i lektur. Mam nadzieję, że po zakończeniu realizowanych przez Was projektów, zostanie z nami wiedza, uważność i poczucie, że myślenie o odporności młodych i swojej własnej jest bardzo ważne.”
Marianna przywołała również głosy uczestniczek i uczestników, które pojawiały się w ewaluacjach:
„Ten program jest niezbędny w obecnych czasach.”
„To dobry program, który odpowiada na potrzeby młodego pokolenia.”
Swoje wystąpienie zamknęła słowami skierowanymi do realizatorów i realizatorek:
„To my stworzyliśmy warunki i przestrzeń, ale tak naprawdę to Wy wypełniliście ją energią, siłą, zaangażowaniem i uważnością. Gdyby nie Wy, nic by się nie odbyło. W imieniu Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, Fundacji Edukacja dla Demokracji oraz Fundacji Szkoła z Klasą – dziękujemy.”
Od XIX-wiecznej fabryki po współczesną kozetkę
W dalszej części wysłuchaliśmy Michała Romanowskiego (eksperta w programie Równać Szanse), który opowiedział o współczesnych i historycznych wyzwaniach dzieciństwa i adolescencji w wystąpieniu:
„Od fabryki do terapii. Krótka historia wynalazku o nazwie nastolatki.”
Zestawiając obrazy przedstawiające pracę dzieci i postrzeganie ich jako małych dorosłych, z dzisiejszą rzeczywistością kryzysów psychicznych młodych, pokazywał nie efektowny kontrast, lecz ciągłość zmian społecznych i to, dlaczego tak potrzebujemy dziś języka rezyliencji, uważnego towarzyszenia i mądrej odpowiedzi na potrzeby młodego pokolenia.
Plansza autorstwa Magda Rysuje
Ewaluacja, współprace i dialog, który przekracza programowe ram
Pierwszy dzień przyniósł także prezentację Magdaleny Tędziagolskiej z Badania i Działania, podsumowującą ewaluację dwóch edycji programu.
Najważniejsze wnioski z badań były bardzo konkretne i znamienne:
- dla większości organizacji udział w programie był pierwszym doświadczeniem działania na rzecz budowania odporności psychicznej młodych;
- 100% ankietowanych potwierdziło, że materiały i narzędzia ze szkoleń oraz spotkań sieciujących wykorzysta w dalszej pracy;
- program realnie przekłada się na zmianę w praktyce:
„Na stałe wprowadziliśmy we wszystkich grupach wiekowych zajęcia wzmacniające odporność psychiczną.”
„Daliśmy więcej przestrzeni na spontaniczność i improwizację – zauważyliśmy, że dzieci (i rodzice) potrzebują przestrzeni, by tworzyć i mówić po swojemu.”
„Aby skutecznie wspierać innych, musimy zadbać o siłę i odporność naszej organizacji.”
Dzień zamknęła sesja dialogowa, która pokazała coś, czego nie da się policzyć, ale łatwo poczuć w sali: współprace, które nawiązały się między organizacjami, nie były konferencyjnym dodatkiem – one były jednym z najważniejszych rezultatów programu.
Panele, warsztaty i publikacja, które łączą praktykę, relację i regenerację
Drugi dzień wydarzenia przyniósł panel „Jak wspierać współpracę lokalną na rzecz dzieci, młodzieży i ich odporności psychicznej?”, moderowany przez Katarzynę Łęgnowską oraz serię warsztatów równoległych, które dopełniły najważniejsze filary Kursu na Odporność: dbanie o siebie i innych, wzmacnianie komunikacji, angażujące metody pracy i język empatii.
Warsztaty poprowadzili m.in.:
✅ Jak dbać o siebie, aby wspierać odporność psychiczną młodych?
Prowadzenie: Natalia Sarata z inicjatywy RegenerAkcja
✅ Angażujące metody pracy z dziećmi i młodzieżą
Prowadzenie: Iwona Olkowicz i Paweł Wilk z Ełku, reprezentujący Stowarzyszenie Wiatraki Mazur
✅ Czas w kręgu – metoda budowania kompetencji komunikacyjnych
Prowadzenie: Zofia Steć ze Stowarzyszenia Jedynka
✅ Porozumienie bez przemocy (NVC)
Prowadzenie: Maria Skowrońska ze Stowarzyszenia Wychowanie dla przyszłości
Drugiego dnia konferencji przyszedł też moment, na który wielu i wiele z nas czekało – premiera publikacji “Pierwszy krok ma znaczenie. Przewodnik dla dorosłych wspierających dzieci i młodzież” przygotowanej przez FED. To przewodnik pełen praktycznych narzędzi i czułych wskazówek dla dorosłych, którzy chcą wspierać młodych w lokalnych społecznościach – zaczynając od tego, co najprostsze, ale kluczowe: od pierwszej rozmowy, pierwszego zaproszenia i pierwszego, odważnego kroku do relacji.
Dziękujemy, bo wiemy: to działa
Podczas konferencji nie mieliśmy wątpliwości, że:
- 64 projekty we wszystkich 16 województwach,
- tysiące godzin pracy lokalnych organizacji i instytucji,
- nowe partnerstwa i lokalne sojusze,
- oraz otwarta edukacja i dialog
— to wszystko przyniosło owoce, które będą dalej rosnąć.Bo odporność jest jak mięsień — możemy ją wspólnie trenować, wzmacniać i regenerować w relacji, aż stanie się naturalną częścią naszego działania i myślenia.
